Piwo lub inne alkohole czy też napoje bezalkoholowe przechowuje się lub transportuje pod ciśnieniem w stalowych, nierdzewnych beczkach – kegach. Większość bywalców pubów widząc wymianę beczek nie zdaje sobie sprawy ile ciekawych informacji kryje niepozorny keg.
Używa się również beczek aluminiowych, pokrytych od wewnątrz tworzywem sztucznym. Otwór w beczce na jednym z jego końców nazywa się korek, a do przeciwległego końca wewnątrz beczki biegnie rurka z zaworem samozamykającym otwieranym złączką z jednym lub dwoma zaworami, które kontrolują przepływ piwa z beczki i gazu do beczki. Rurka ma a górze otwór, który umożliwia dwutlenkowi węgla wypchnięcie piwa z beczki. Nalewanie piwa możliwe jest, gdy beczka stoi pionowo z otworem do góry.
Pojemności kegów
Na terenie dawnej Galicji beczka była miarą objętości płynów, przeważnie piwa i wynosiła 138 litrów, co było równe 36 garncom (garniec nowopolski = 4 l) lub 144 kwartom (staropolska kwarta = 1,1 l) czy też 576 kwaterkom (kwaterka = 0,25 l). Ten przykład niech będzie wstępem do złożonego zagadnienia odnoszącego się do kwestii pojemności beczki.
Przeczytaj także: Kapsel – mały, wielki wynalazek
Nasze kegi mają poj. 20-50 l. Sprawa się komplikuje w krajach, które nie posługują się systemem metrycznym, bo tam beczka do piwa ma pojemność 36 galonów amerykańskich (140 l), a beczki na wino pojemność 32 galonów amerykańskich (120 l), z kolei beczki do oleju mają pojemność 42 galonów amerykańskich (160 l). Na dodatek współcześnie beczka beczce nie jest równa – keg o pojemności 50 l, może mieć różny kształt i odmiennym system kranu od kega o ej samej pojemności, ale z innego browaru!
W USA z reguły browary oferują piwa w beczkach o pojemności: 15,5 galona, 7,75 galona i 5,17 galona (galon amerykański = 3,8 l czyli 15,5 galonów = 58 l). Na szczęście większość krajów stosuje system metryczny (poza USA, Wielką Brytania, Irlandią, Kanadą, Australia i Nowa Zelandią – w tych krajach poza USA obowiązuje np. galon imperialny równy 4,5 litrom cieczy).
Najpopularniejsze rozmiary kegów
W Europie najpopularniejszym rozmiarem beczki jest 50 litrów, nawet taka pojemność również występuje na Wyspach, bo standardowe beczki o pojemności 11 galonów imperialnych, to 50,007 litrów! Niemiecki normy przewidują beczki o pojemności 30 i 20 litrów.
Krany do kegów
W latach 60. i 70. w Europie i Ameryce powstało kilka podobnych typów kranów. Pojedynczy otwór w górnej części beczki służy do czyszczenia i napełniania beczki, po czym jest ona uszczelniana łożyskiem kulkowym, które działa jak korek. Kran jest przekręcany lub wsuwany w to zaślepione miejsce z łożyskiem kulkowym miejsce na beczce. Dźwignia kranu zapewnia siłę mechaniczną potrzebną do popchnięcia łożyska kulkowego w dół i tym samym do dostęp do płynu w beczce.
Rodzaje kranów do kegów
Nie zagłębiając się w szczegóły techniczne warto odnotować, że istnieje sześć standardowych systemów kranów:
- System D jest używany przez większość browarów w obu Amerykach.
- System S S jest używany przez wiele browarów w Europie.
- System G (lub Grundy) jest mniej powszechny i jest używany przez niektóre brytyjskie i irlandzkie browary np.Tennent’s, Boddingtons i Fuller’s ESB
- System U (lub U/EC) jest rzadkością i jest używany w przypadku kilku irlandzkich piw np.Guinness/Diageo: Guinness, Harp, Kilkenny i Smithwick’s oraz cydru Magners .
- System A (lub Flat Top German) jest używany przez wiele dużych niemieckich browarów.
- System M jest bardzo rzadki i jest używany tylko przez kilka browarów w Niemczech i okolicach; Aventinus Eisbock, Einbecker, Schneider, Veltins i Żywiec.
Do beczek dostępne są dwa różne rodzaje sprzętu do nalewania: „kran imprezowy” (beczki powinny być opróżnione w ciągu24godz.) lub „kran piknikowy” (trwałość zawartości beczki do 120 dni) to ręczna pompa, która wykorzystuje powietrze z zewnątrz, wprowadzając w ten sposób tlen i bakterie do beczki. Powoduje to utlenianie piwa, co wpływa na smak.
Niektóre piwa, takie jak Guinness, wymagają sprężania i dozowania mieszanką gazów; zwykle wymagają również użycia specjalnego kranu, aby wypchnąć azot z roztworu, tworząc gęstą pianę.
Przechowywanie beczek
Beczki są zwykle przechowywane w chłodni, a linie z płynem biegną z tego pomieszczenia do wszystkich kranów w restauracji. Na użytek domowy nie jest ekonomiczne kupowanie specjalnej chłodziarki do beczek (kegerator). W USA i Australii beczki zwykle trzyma się w wiadrze z lodem i/lub wodą, aby piwo było chłodne. Alternatywnie beczkę można przechowywać w temperaturze otoczenia i podawać za pomocą „skrzynki jockey”, składającej się z chłodnicy z wężownicami do piwa (metalowe linie dozujące o długości 20–40 m), które są napełnione lodem. Na naszym kontynencie jeśli nie korzysta się z kranu imprezowego, korzysta się z agregatów chłodniczych do piwa.
Warianty KEG i ciekawostki
Mini keg (5 l), beczki aluminiowe dostępne w detalu, z reguły u producenta piwa lub w sklepach ze sprzedażą hurtową. Kupowane na większe spotkania firmowe, rodzinne lub towarzyskie. Mają kran u dołu lub są w ofercie z kranem ciśnieniowym. Jednorazowe beczki, nadają się do recyklingu. W Kanadzie na takie małe beczki potocznie mów się „bubba”.
Kula piwna jest wariantem mini beczki, którą można określić mianem „kuli imprezowej ”. Ma ona pojemność 20 l i jest wykonana z plastiku, nie podlega kaucji i zwrotowi. Ma wmontowany fabrycznie mały kran.
Growler tak nazywa się w USA przezroczystą, szklaną lub brązową, ceramiczną butelkę, która służy do transportu piwa z beczki. Tego typu dzbanki sprzedają zarówno sieciowe browary jak też mniejsze oferujące piwa rzemieślnicze. Growlery można określić jako piwne „pamiątki” (pamiątki związane z browarem lub szczególną marką piwa), gdyż praktycznie nie spotyka się, aby w tego typu butelkach były dostępne piwa w sprzedaży detalicznej. Growlery mają też zastosowanie przy okazji domowego warzenia piwa – jako forma prezentu dla gości. Butelki z reguły są szklane lub kamionkowe z zakrętkami lub porcelanowym zamknięciem patentowym. Piwo zachowuje świeżość ok. 7-10 dni. Bywają growlery z zaworami, które umożliwiają wymianę utraconego dwutlenku węgla. Po raz pierwszy na amerykańskim rynku growlery pojawiły się w 1989 r. i najczęściej mają pojemność 1,9 l
Keg stand (stojak na beczkę)to dość „oryginalna”, aby nie powiedzieć kontrowersyjna zabawa w USA w czasie studenckich zakrapianych spotkań lub podczas spotkań w pubach. Śmiałek staje na beczce na rękach i jego zadaniem jest wypić jak najwięcej piwa na raz lub jak najdłużej pić za jednym razem. Współuczestnicy spotkania trzymają ochotnika za nogi i trzymają kran z beczki w ustach stojącego, gdyż śmiałek stoi obiema rękoma na beczce.
Domowe napoje orzeźwiające
Keg przydaje się takze podczas produkcji i rozlewu różnego rodzaju napojów orzeźwiających, które można przygotować w domu. Instrukcję obsługi kega oraz mnóstwo znakomitych, sprawdzonych przepisów kulinarnych znajdziecie w książce Krzysztofa Leśniewskiego – Napoje gazowane i niegazowane. 100 przepisów na orzeźwiające lemoniady, soki, nektary, wodę sodową, herbaty fermentowane i inne.
