Odkąd ludzie uprawiają ziemię i hodują zwierzęta, szukają też odpowiedniego naczynia do przechowywania produktów spożywczych. Wybieramy ochronę przed temperaturą, światłem i wilgocią ale też utrzymywanie właściwego mikroklimatu dla cennej zawartości. Żywności nie wolno marnować, dlatego do przechowywania wybierzmy właściwe naczynie.
Naczynia do wody octu, oliwy
W starożytności dzbany z dwoma uchwytami, znane jako amfora, służyły do transportu wina, oliwy z oliwek, zboża oraz łoju. Zamykano je kawałkiem drewna i uszczelniano woskiem pszczelim. Do rewolucji przemysłowej dzbany były ceramiczne, a służyły głównie do przechowywania nabiału jak śmietana ale też smalcu. Schowane w piwnicach lub ziemiankach pełniły doskonale funkcję izolacyjną.
Teraz oliwę przechowujemy w butelkach z ciemnego szkła lub glinianych butlach, a wszystko po to, by nie utraciła wartości odżywczych i nie utleniła się zmieniając swój szlachetny smak na niekorzystny. Z tego względu unikajmy w restauracjach oliwy w butelkach z przeźroczystego szkła, które czasami godzinami stoją w słońcu. Taki sposób przechowywania nie wpływa na nią dobrze. Przeźroczyste szkło jest z kolei najlepsze dla wody.
Dzbanki – ozdobne i praktyczne
Dzbanki szklane z reguły przeznaczone są do serwowania wody i napojów bezalkoholowych. Łatwo je utrzymać w czystości. Warto jednak chronić zawartość przed światłem lub spożyć ją w krótkim czasie. Dzbanki z lejkami są różne pod względem pojemności, kształtów oraz wzorów – zależnych bardzo często od pochodzenia z danego kraju.
Dekorowanie dzbanków w różnych regionach
Od XVI do XVIII w. na przykład w okolicach Kolonii produkowano pękate w kształcie, gliniane dzbany ozdobione wizerunkiem brodatego starca. Mieszkańcy wsi używali ich wtedy do transportu ciepłego posiłku lub kawy zbożowej dla pracujących w polu.
W regionach o głęboko zakorzenionej kulturze winiarskiej naczynia mają z kolei odrębne nazwy, zależne zresztą od przeznaczenia. Jednym z przykładów jest używany kiedyś na zachodzie Niemiec i w Górnej Austrii beczułkowaty, brzuchaty „Bembel”, pokryty szarą glazurą z charakterystycznym niebieskim wzorem. Dawniej ten dzbanek miał cynową pokrywkę. Dekoracje to stylizowane gałązki jabłoni. Dzbanek, zwykle o pojemności 1,2 l służy do serwowania moszczu, czyli świeżo wyciśniętego soku z jabłek, gruszek lub winogron albo do nalewania do kubków młodego, lekkiego wina z tych owoców.
Przeczytaj: Beaujolais – luksus dla każdego
Ciekawostka o ceramicznych dzbankach w Anglii – jak pić z dzbanka puzzle-jug?
Szczególnie oryginalnym przykładem ciekawej ceramiki jest dzbanek puzzle (puzzle jug). Łamigłówka w formie dzbanka puzzle była popularną zabawą w brytyjskich domach lub karczmach w XVIII i XIX w. W zależności od konstrukcji miał różny stopień skomplikowania i jakość.
Napis na nim zazwyczaj zachęcał pijącego do spożycia zawartości bez rozlania. Nie było to proste, gdyż szyjka dzbanka wokół dzióbka miała zestaw otworów. Ich ilość i rozmieszczenie zależne były od skomplikowania łamigłówki. Z tego powodu nie było możliwe opróżnienie go w konwencjonalny sposób. Należało na przykład zatkać kciukiem jeden z otworów, a picie przypominało wówczas popisy cyrkowe.
Czy wino podaje się w karafce?
Innym często spotykanym naczyniem do napojów jest szklana karafka. W Polsce już od początku wieku zadomowiły się również karafki do wody – często można je spotkać w hotelach, restauracjach. Takie karafki w przeciwieństwie do naczyń przeznaczonych do przechowywania alkoholu są proste w swej formie, higieniczne i tanie, a przy klasycznie eleganckie.
W przeciwieństwie do karafek na alkohol, karafki do wody i soków nie muszą mieć szerokiego dna. Poszerzone dno jest wskazane dla młodego wina, by mogło ono dokończyć proces fermentacji. Karafki z winem w restauracjach mają najczęściej pojemność mniejszą niż butelka ale bez wątpienia większą od kieliszka i w zasadzie to wszystko o czym należy pamiętać płacąc za ten trunek podczas posiłku poza domem.
Czy karafka na wodę jest bezpieczna?
Karafki na wodę lub soki mogą, ale nie muszą mieć szczelnego korka, jak to mają karafki na alkohol, chyba że obawiamy się owadów gustujących w słodkich napojach. W przypadku karafki na wodę nie ma obaw o ulotnienie się procentów ale warto użyć na przykład korkowej pokrywki, by nic do wody nie wpadło.
We Francji karafki są powszechnie używane do podawania wody. Aby zamówić carafe d’eau, poprośmy o podanie wody z kranu zamiast butelkowanej. Za tę pierwszą nie zapłacimy i nie wykorzystamy zbędnego plastiku.
Z kolei w greckich tawernach karafki są zwykle używane do serwowania lokalnego wina z beczki. Zarówno te do wina jak i wody myjmy ręcznie, najlepiej w gorącej wodzie, bez użycia agresywnych środków czyszczących, mogłyby one bowiem w swej pozostałości wpłynąć na smak. Podsumowując, dbajmy regularnie o czystość naczynia, aby uniknąć rozwoju szkodliwych patogenów, zwłaszcza w upalne dni.
redakcja: Małgorzata Pawik
