Kajzerka z masłem i dżemem to nieodzowny element austriackiego śniadania. Jest bułką pszenną, z dodatkiem słodu, drożdży, wody i soli, a na wierzchu ma pięć nacięć, które rozchodzą się promieniście od środka.
Obecnie nazwa kajzerka nie kojarzy się z pieczywem wysokiej jakości. To jeden z najpopularniejszych produktów marketowych. Warto wiedzieć, że to, co co oferują dyskonty, jest bardzo poślednią namiastką tej bułki. Prawdą jest, że to jest bułka pszenna, ale nie od początku była ona takiej marnej jakości.
To popularne pieczywo ma oczywiście kilka legend odnośnie jego powstania, bo nazwa raczej nie budzi wątpliwości- bułka cesarska (Kaiser to cesarz po niem.). Problemy dotyczą okresu powstania tego pieczywa, czyli za panowania jakiego cesarza powinno się liczyć początek kajzerki.
Kajzerka, czyli tradycyjny austriacki produkt
Kajzerka w Austrii jest wpisana na listę produktów tradycyjnych. Wpisanie wiedeńskiej kajzerki na listę produktów tradycyjnych oznacza, ze ten rodzaj bułki jest robiony ręcznie, a nie maszynowo. Oferują go tyko lokalne piekarnie.
Austriackie potrawy tradycyjne z kajzerki
Kajzerki w kuchni austriackiej są składnikiem wielu potraw np. knedli bułkowych (Semmelknödel) czy też zupy bułkowej (Semmelsuppe). W Dolnej Austrii Semmelsuppe przygotowuje się jak klasyczną zupę chlebową. Zamiast czarnego chleba używa się kajzerek. W przeciwieństwie do Panadelsuppe, która również zawiera bułki, tutaj nie używa się jajek. W Styrii, zgodnie z wielowiekową tradycją, zupę chlebową podawano kobietom, które urodziły dziecko. Przeczytaj więcej: Styria – najlepsze atrakcje kulinarne i aktywności sezonowe w Austrii przez cały rok
Historyczne spory o kajzerki
W Niemczech, zależnie od regionu, są odmienne nazwy na to popularne pieczywo. Kajzerka może mieć różne kształty, a nazw najmniej dwadzieścia i dotyczy samego określenia na zupełnie zwykłą bułkę, a nie bułki z makiem, sezamem, wieloziarniste i z wszelkimi innymi dodatkami.
Czasami twierdzi się, że ten rodzaj bułki został nazwany na cześć cesarza Franciszka Józefa I panującego w latach 1848–1916. To jednak obala informacja mówiąca, że kajzerka w Austrii była już znana na pocz. XIX w. Niektórzy wywodzą powstanie tej bułki, aż z II p. XV w., za rządów cesarza Fryderyka II., lub od wiedeńskiego piekarza z I p. XVIII w. o nazwisku Kayser.
Kolejna teoria o pochodzeniu nazwy bułka cesarska prowadzi do II p. XVIII w. i okresu panowania cesarza Józefa II, który był po wrażenie sztuki piekarniczej i na jego cześć piekarze mieli nazwać ten wyrób bułką cesarską. Jeszcze inne teoria wiąże bułkę z czasami panowania Marii Teresy w XVIII w. Miałby to potwierdzać obraz nadwornego malarza cesarskiego dworu z ok. 1770 r., który przedstawia scenkę rodzajową, gdzie można dostrzec owe bułki (obraz w kolekcji wiedeńskiego zamku Schönbrunn). Kajzerka musiała być znana w Austrii ok. I. pol. XIX w., gdyż zdobyła popularność poza Austrią w 1867 r. w trakcie Światowej Wystawy w Paryżu.
Jedna z hipotez odnośnie powstanie tych bułek wiedzie do wiedeńskiego piekarza o nazwisku Kayser, którego rodzina miałaby pochodzić z Opatowa i wyemigrowała do Wiednia. Kiedy to miało mieć miejsce Opatów był pod zaborem austriackim. Jest to tak niewiarygodne, ze żadne niemieckojęzyczne źródła w ogóle rodzinnego powiązaniu piekarza Kaysera z Opatowem nie uwzględniają. Znając niemieckie i częściowo austriackie realia jest to mało prawdopodobne. Bardzie realnym wydaje się łączenie nazwy bułka cesarska z którymś z austriackich cesarzy (po niem. Kaiser). Sprawą otwartą i nie roztrzygniętą pozostaje kwestia o jakiego cesarza się rozchodzi.
Skład, waga i przygotowanie tradycyjnej kajzerki
Tradycyjna austriacka kajzerka wyrabiana jest z ciasta pszennego podzielonego na porcje po ok. 58 gramów. Swoje charakterystyczne bruzdy uzyskuje poprzez pięciokrotne składanie uformowanej na placuszek porcji ciasta. Nacięcia sprawiają, że ciepłe bułki po upieczeniu są równomiernie chrupiące. Na standardowej kajzerce mamy więc pięć nacięć, choć można spotkać także wersje z 4 nacięciami.
Kajzerki są nie tylko popularne w Austrii, ale również w krajach oddziaływania Habsburgów: w Polsce, Chorwacji, Słowenii, na Węgrzech, w Serbii, Czechach oraz w Niemczech.
Przeczytaj także: Styria – najlepsze atrakcje kulinarne i aktywności sezonowe w Austrii przez cały rok
Zupa kajzerkowa
Składniki (4 porcje): kajzerki 3 szt., bita śmietana 250 ml, masło 50 g, bulion wołowy 1 l, włoszczyzna 1 pęczek, gałka muszkatołowa,, sól, pieprz, pietruszka do ozdoby.
Wykonanie: Bułki dzielimy na części i mieszamy z bitą śmietaną. Masło ucieramy i łączymy z kawałkami kajzerem z bitą śmietaną. W garnku podgrzewamy bulion z pokrojoną w małe kawałki włoszczyzną. Dodajemy masę z masła, kajzerek i bitej śmietany. Wszystko cały czas mieszamy i niedoprowadzany do zagotowania. Na koniec dodajemy sól, pieprz i gałkę muszkatołową. Bezpośrednio przed podaniem dodajemy posiekaną natkę pietruszki.
W wielu regionach Austrii znana jest zupa chlebowa, którą można uznać za odmianę zupy kajzerkowej. Zupa chlebowa jest przygotowywana na bazie pokrojonego w kostkę chleba żytniego, cebuli, marchewki, czosnku, masła, bulionu wołowego, piwa oraz kminku, świeżego lubczyku i świeżej mięty. Krążki cebuli, plasterki marchewki i posiekany czosnek smaży się na maśle, zalewa się piwem. Dodaje się to do bulionu. Przyprawia solą, pieprzem i gotuje się 15 min. Na koniec dodaje się lubczyk. Na talerze kładzie się ciepłe podsmażone kostki żytniego chleba, zalewa zupą i posypuje miętą. Obie zupy jeszcze do lat powojennych było kojarzone z kuchnią osób niezamożnych i okresem wojennej biedy. Obecnie są one symbolem dziedzictwa kulinarnego Austrii.
Czym kajzerka różni się od bułki poznańskiej?
Bułka poznańska i kajzerka to dwa różne rodzaje pieczywa. Kajzerka to okrągła bułka z charakterystycznymi nacięciami, zazwyczaj z chrupiącą skórką i delikatnym miękiszem. Wikipedia opisuje ją jako bułkę pochodzącą z Austrii. Bułka poznańska, również okrągła, jest zazwyczaj większa od kajzerki i ma bardziej miękki środek.
Przeczytaj także: Z chlebem dookoła świata
