Szwajcaria formalnie nie ma stolicy, bo konstytucja żadnego miasta nie wymienia z nazwy. Berno to miasto z siedzibą szwajcarskiego parlamentu i rządu, czyli de facto pełni funkcję stolicy.
Największą chlubą miasta jest średniowieczna starówka, znajdującej się na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Na starym mieście znajduje się późnogotycka katedra (Berner Münster). Nad głównym wejściem znajduje się również późnogotycka płaskorzeźba przedstawiająca sceny z Sądu Ostatecznego.
W centrum miasta w bliskiej odległości od siebie znajduje się jedenaście fontann z XVI w. Najbardziej przerażająca jest ta, z figurą wielkoluda, który pożera małe dzieci, choć inne interpretację doszukują się w tej rzeźbie boga Kronosa, czy też przebierańca z pochodu na zakończenie karnawału.
Charakterystyczną budowlą miasta jest wieża Zytglogge, w szwajcarskim niemieckim oznacza dzwon czasu. Wieża pochodzi z 1. p. XVI w. Pierwotnie była częścią bramy miejskiej, później wieżą strażniczą oraz więzieniem, gdzie osadzano kobiety skazane za kontakty intymne z duchowieństwem, dopiero od XVIII w. pełni funkcję wieży zegarowej. Na chwilę przed wybiciem pełnej godziny można podziwiać poruszające się figury. Wieża jest też najstarszym zabytkiem miasta.
Skąd się wzięło i czym jest Toblerone?
Z Brna pochodził Theodor Tobler, przedsiębiorca i twórca marki Toblerone. To bodaj czekolada o najbardziej nietypowym kształcie – na podstawie znajduje się rząd trójkątów, które w zależności od rodzaju mają różne nadzienie.
W 1899 r. otworzył w Berlinie fabrykę czekolady. Nazwa Toblerone to połączenie nazwiska i Torrone, czyli włoskiego określenia na nugat (kombinacja miodu, ubitych białek i prażonych włoskich oraz laskowych orzechów). Odnośnie powstania trójkątnych kawałków czekolady istnieje kilka legend: trójkąt jako symbol Matterhornu, symbol wirującej tancerki czy też ekierki symbol loży masońskiej, do której Tobler należał w Bernie. Toblerone była pierwszą czekoladą, która zawierała miód i migdały. Czekolady o trójkątnym przekroju są produkowane od 1908 r. i mają wagę 180 g. Obecnie czekolada dostępna jest w ponad 120 krajach.
Czekolada najczęściej jest pełno mleczna, gorzka, biała, z owocami i migdałami czy też z miodem i ciasteczkami. Inne rodzaje czekolady: biała czekolada z nugatem, mleczna czekolada ze skórkami pomarańczowymi, imbirem i nugatem, mleczna czekolada z rodzynkami i nugatem, mleczna czekolada z lekko solonymi, karmelizowanymi migdałami. Czekolada nie tylko ze względu na swój kształt, ale miejsce nadzienia (w podstawie) nie może mieć całych orzechów, migdałów lub owoców. Nadzienie jest pomielone na małe kawałki i zatopione w np. masie migdałowej lub o smaku nugatu, czasem z przewagą miodu. Na niektórych rynkach producent oferuje praliny w kształcie piramidek. To najmłodszy produkt. Piramidki z mlecznej czekolady zawierają nadzienie z mlecznej czekolady, migdałów i miodu.
Od 2023 r. część produkcji przeniesiono do stolicy Słowacji, Bratysławy. Te czekolady są pozbawione informacji o ich produkcji w Szwajcarii, nie mają też na opakowaniu zarysu Matterhornu oraz flagi Szwajcarii. Czekolada o trójkątnym przekroju do niedawna była flagowym słodkim przysmakiem. Przez jednych poważana, a przez innych nie, a wszystko przez trójkątne kawałki, które dla niektórych kojarzyły się z trudnościami w konsumpcji. Producent od początku reklamował Toblerone, że ten specyficzny kształt ułatwia dzielenie czekolady na poszczególne kawałki.
Suure Mocke, pieczeń w wytrawnej marynacie
Berno jak i kanton, którego jest stolicą słynie z wołowej pieczeni w wytrawnej marynacie (Suure Mocke). Marynata: por 1 szt., marchew 1 szt., seler 150 g, cebula 2 szt., lekkie wytrawne, czerwone wino 1 l, ocet winny 100 ml, rozmaryn 2 gałązki, liść laurowy 2 szt., goździki 3 szt., ziarna czarnego pieprzu 9 szt., owoce jałowca 4 sztuki, cynamon mała laska. Pieczeń: wołowina 1,2 kg, oliwa z oliwek 3 łyżki, koncentrat pomidorowy 1 łyżeczka, mąka 3 łyżki, cukier 1 łyżeczka, sól i pieprz do smaku. Wykonanie, marynata: pokrojone warzywa na średniej wielkości zagotować z wiem, octem i przyprawami. Przelać do miski i ostudzić. Zanurzyć mięso w marynacie i pozostawić na 4-5 dni. Codziennie obracać mięso. Warzywa i mięso osuszyć papierowym ręcznikiem. Marynatę ponownie zagotować dodać warzywa i mięso. Doprawić solą i pieprzem. Na patelni rozgrzać oliwę z oliwek i usmażyć do miękkości warzywa. Dodać koncentrat, cukier i mąkę, całość dusić na małym ogniu. Na koniec dodać marynatę i wymieszać. Dodać pieczeń. Całość dusić na b. małym ogniu ok. 2 godzin. Wyciągnąć pieczeń, przestudzoną pokroić w plastry, polać sosem z marynatą. Podawać z puree ziemniaczano-selerowym (ugotowane ziemniaki i seler naciowy miksuje się z mlekiem, masłem i gałką muszkatołową).
Jesienny targ cebulowy w Bernie
Jesienną atrakcją Berna jest Targ cebulowy ( Zibelemärit), odbywający się w czwarty poniedziałek listopada. W okresie przedświątecznym cieszy się on dużą popularnością w Szwajcarii i krajach sąsiednich. Zapisy historyczne wskazują, że Zibelemärit pochodzi z połowy XIX wieku, kiedy to cebula po raz pierwszy pojawiła się w oficjalnych dokumentach w okresie budowy linii kolejowych łączących regiony uprawowe z miastem. Miejska legenda głosi, że początki imprezy mogą sięgać nawet 1. p. XV w. Na jarmarku oczywistym jest, że wszystko skupia się na cebuli – warkocze i figurki z cebuli ale też ciastko cebulowe, wędliny z cebulą czy nawet cebulową pizzę. Na zakończenie festynu ma miejsce bitwa na konfetti.
Odwiedzając niemieckojęzyczną cześć Szwajcarii trzeba pamiętać, że szwajcarski niemiecki ma niemiecką gramatykę, ale dużo określeń jest innych i nie są one podobne do bawarskiego.
