Najbardziej znane w Niemczech piwo wędzone (nazywane też dymionym) jest warzone w Bambergu.
To tylko jeden z powodów, dla którego warto odwiedzić to urokliwe miasto-zwłaszcza, że leży ono na trasie do Norymbergi, do której w co roku w lutym „pielgrzymują” m.in. przedstawiciele branży żywności ekologicznej (odbywają się tam Targi BioFach). Podróżują tam zresztą także przedstawiciele wielu innych branż (bardzo często na pamiątkę zabierają stamtąd pierniki z Norymbergi) Wróćmy jednak do samego Bambergu, ciekawostek i atrakcji z nim związanych.
Mimo, że Frankonia, na terenie której leży Bamberg znana jest jako bawarska kraina wina, to jednak miasto zaliczane jest to piwnego regionu północnej Bawarii. Pewnie za sprawą tradycji warzenia tu piwa wędzonego (Rauchbier).
Browary w Bambergu
W mieście działa 11 browarów z czego 8 z nich warzy piwo dymione (lub inaczej zwane wędzonym) są to browary: Mahr, Fässla, Schlenkerla, Spezial, Klosterbräu Bamberg, Greifenklau, Keesmann oraz Kaiserdom.
Wędzone piwo czyli… Piwo wędzone (Rauchbier) swą nazwę i specyficzny aromat zawdzięcza sposobowi suszenia słodu, który dawniej odymiano nad paleniskiem przez co nabierał on zapachu wędzonki. Słód wykorzystywany do warzenia piwa w Bambergu za zapach drzewa bukowego. Dawniej piwa wędzone były bardziej popularne- obecnie zaliczane są do lokalnych specjalności.
Wojna piwna w Bambergu
Pewnie nie wszyscy piwosze nawet w Niemczech wiedza, że 110 lat temu (w 1907 r.) miała miejsce w Bambergu „wojna piwna”. Był to bojkot mieszkańców miasta przeciw browarnikom, którzy wprowadzili podwyżkę piwa z 10 do…11 fenygów za kufel 0,5 l, który nazywany jest w Bambergu Seidla! Oburzenie i szok było poniekąd uzasadnione, gdyż ostatnia podwyżka piwa miała miejsce w Bambergu w…1797!
Bojkot wyszynków trwał tydzień i jego efektem był powrót do starej ceny 10 fenygów za 0,5 l. Historyjka uzmysławia z jednej strony siłę protestów mieszkańców z pozoru błahego powodu jakim jest podwyżka ceny trunku, a z drugiej strony pokazuje skalę cen na początku XX w. w odniesieniu do piwa. Jak powstało piwo wędzone? Bambergszczyci się, ze jest najbardziej znanym miejscem, gdzie waży i sprzedaje się piwo palone.
Z powstaniem tego rodzaju piwa związana jest oczywiście legenda. Mówi ona o pożarze jaki wybuchł w jednym z browarów, co doprowadziło do okopcenia słodu. Browarnik by ratować się przed całkowitym upadkiem i nędzą- użył tego słodu do produkcji piwa. Legendy mają to do siebie, że często opisują powstanie jakiegoś produktu na skutek klęsk i nieszczęść, które dosięgają (z reguły) biednych rzemieślników.
Prawdą jest, że słód musi być wysuszony, co nie zawsze jest możliwe by to dokonało się z wykorzystaniem promieni słonecznych, dlatego posiłkowano się ogniem pozyskiwanym z palenia drewna , który sprawiał, że słód szybciej ulegał wysuszeniu. Uprzemysłowienie sprawiło zaprzęgnięcia węgla i oliwy do suszenia- było to też tańsze i łatwiejsze. Większość browarów przestawiła się na produkcję piw niewędzonych, czyli bazujących na suszeniu słodu dymem pozyskiwanym ze spalania drewna. Bamberg i jego browary pozostały wierne tradycji warzenia piwa wędzonego, który ma specyficzny smak palonej buczyny.
Bamberg. Gdzie iść na piwo wędzone?
Dla lubiących klimat turystycznego zgiełku można polecić „Schlenkerla”, czyli historyczną piwiarnię przy browarze, którego początki sięgają 1405 r.. Piwiarnia mieści się w bliskim sąsiedztwie katedry. Budynek z gotyckimi sklepieniami i frankońskim murem szachulcowym. Browar i piwiarnia działają w tym miejscu od połowy XVII w., piwo tam serwowane na cierpki i drapiący smak. Z kolei dla odmiany piwo wędzone z browaru Spezial ma posmak karmelowy i jest jaśniejsze od tego z browaru Schlenkerla.
Muzeum Browarnictwa Frankonii
Jak ktoś jeszcze jest spragniony wiedzy na temat miejscowego browarnictwa to zalecana jest wizyta w Muzeum Browarnictwa Frankonii, które mieści się w dawnym browarze benedyktynów St. Michaelsberg. Ok. 1500 eksponatów ukazujących tradycję warzenia piwa na terenie Frankonii.
Browar działał od połowy XVIII w. do 1969 r., w 1979 r. powstało Towarzystwo Muzeum Browarnictwa Frankonii. Otwarcie muzeum nastąpiło w 1986 r. Oczywiście w muzeum można się dowiedzieć, że kufel do piwa (0,5 l) to Seidla, a wyraz ma swe źródło w łacinie bo situla oznacza wiadro.
Jednak miasto nie tylko odwiedza się z powodu piwa o specyficznym smaku (niektórzy kręcą nosem z przekąsem i twierdza, ze piwo ma posmak brykietu, ale z kolei inni są zdania, ze do wszystkiego można się przyzwyczaić i po trzecim Seidla, czyli po trzecim kuflu tego trunku, to już dymny posmak nikomu nie przeszkadza!). Miasto jest też znane z innych kulinarnych, lokalnych specjalności.
Co zjeść w Bambergu? Nie tylko piwo
Bamberski Hörnla, to rogalik, z drożdżowego ciasta, które rośnie przez całą noc., następnie dodaje się masła, które stanowi 1/5 masy mąki., ciasto nie zawiera poza masłem i mlekiem innego tłuszczu. Inną specjalnością jest Zwätschgabaamäs, czyli suszona na świeżym powietrzu szynka wołowa; szynka powinna być wędzona w dymie z drzewa śliwy.
Bamberger Zwiebeln – regionalna potrawa kuchni Frankonii. Cebule faszerowane mielonym mięsem w sosie piwnym. Tradycyjnie używa się do tego cebule o gruszkowym kształcie, które uprawia się w okolicy Bambergu. Sos na bazie wędzonego piwa. Do świeżych lub uprzednio lekko uduszonych cebul, dodaje się farsz, następnie cebule piecze się w piekarniku podlewając wywarem z włoszczyzny, na koniec dodaje się wędzone piwo. DO tego podaje się przysmażoną wędzonkę, pure i gotowaną kiszoną kapustę. Podczas pieczenia można dodać na wierz cebul paski świeżego, wędzonego boczku.
Schäufele– wieprzowa łopatka, w Bambergu mięso doprawiane jest nie tylko solą, pieprzem, ale też kminkiem. Łopatka pieczona jest z dodatkiem cebuli i podlewana do smaku ciemnym, wędzonym piwem. Podaje się ją z ciemnym sosem,kluskami ziemniaczanymi i sałatkami.
Informacje i ciekawostki o Bambergu
Bamberg to miasto liczące ponad 70 tys. Mieszkańców. Miasto może pochwalić się choćby średniowieczną starówką wpisaną w 1993 r. na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.
Przez Bamberg przepływa rzeka Regnitz, która w centrum rozdziela się na dwie odnogi- Prawy i Lewy Regnitz. Rzeka tuz za miastem ma swe ujście i wpływa do Menu. Znakiem rozpoznawczym Bambergu jest katedra z czterema wieżami. Romańska katedra św. Piotra i Jerzego jest zaliczana do niemieckich katedr cesarskich. Obecny kształt pochodzi z XIII w. (wcześniejszy kościół uległ spaleniu). W świątyni grobowiec jedynej pary cesarskiej uznanej za świętą (Henryk II i jego żony Kunegunda- para żyła w XI w., a grobowiec pochodzi z XV/XVI w.), jak też jedyny grób papieża w Niemczech (Clemens II), datowany na połowę XIII w. W katedrze znajduje się też ołtarz autorstwa Wita Stwosza z 1523 r, wykonany na zlecenie Andrzeja Stwosza, przeora w klasztorze karmelitów w Norymberdze.
W katedrze stoi też jedna z cenniejszych średniowiecznych rzeźb pochodząca z I .połowy XIII w. „Jeździec z Bambergu”, przedstawiająca rycerza na koniu. Nie do końca jest wyjaśnione autor rzeźby, ani też kogo on przedstawia. Przypuszcza się, że może to być król Stefan I Święty, król Filip Szwabski, Mesjasz z Apokalipsy, czy tez uniwersalna postać władcy. Rzeźba jest też cenna, gdyż jest pierwszym zachowanym od antyku do czasów współczesnych posągiem konnym.
Chcesz przeczytać więcej o atrakcjach kulinarnych Niemiec? Przeczytaj: Luneburg. Odwiedź muzeum soli i zjedz tort gryczany
